Vrijdag 27 februari heb ik in de Maastrichtse Studio Radium afscheid genomen als hoogleraar Filosofie van de Publieke Gezondheid van de Universiteit van Maastricht met een druk bezochte afscheidsrede “Riool, snackbar en zorgboerderij, de politiek van een gezonde samenleving”.
Voorafgaand vond met dagvoorzitter Simone van Trier onder de titel “Wat als iedereen en alles meetelt” een symposium plaats met presentaties, lezingen en een pubquiz om hardop na te denken.
De dekaan van de Faculteit Health, Medicine and Life Sciences en vice-president of Maastricht UMC+, Annemarie Schols nam de brochure “Health inequities and societal participation in an interconnected world” in ontvangst.
Het maken van een gezonde en zorgzame stad is niet eenvoudig. Aan de ene kant is er een roep om niet-medische, integrale aanpakken, die aansluiten bij het dagelijks leven van mensen en die ruimte geven voor burgerparticipatie. Aan de andere kant worden door wetenschap en politiek juist steeds nieuwe hokjes, categorieën, diagnoses en indicaties gemaakt.
Ze maken onderscheid tussen een gezonde en ongezonde leefstijl, verzekerde en onverzekerde zorg, mensen met veel en weinig diploma’s, zelfredzame en hulpbehoevende burgers, verward en normaal gedrag, besmettelijke en schone reizigers, redelijke argumenten en irrationele ideeën. Elke expert maakt een nieuw risico, na elk incident wordt een nieuwe regel geïntroduceerd. Al die hokjes kunnen gezonde en zorgzame praktijken in het dagelijks leven flink in de weg zitten.
Op dit symposium staan we stil bij wetenschap en politiek als classificatie machines die een ingewikkelde verhouding hebben tot de alledaagse realiteit van gezondheid en zorg. We bespreken de vraag hoe wetenschap en politiek eigenlijk hokjes maken en welke hokjes.
Let wel, onderscheidingen aanbrengen is onvermijdelijk, noodzakelijk om inzicht te krijgen en onderdeel van emancipatie. Maar het leidt ook tot uitsluiting en stigmatisering. Wanneer helpen hokjes om scherper te zien en beter te handelen, en wanneer blokkeren ze juist het zicht? Het is in de mode om te spreken over verbinding, samenwerking en integrale aanpakken, maar de classificatiemachinerie werkt niet echt mee.
Kunnen we anders kijken naar een gezonde en zorgzame stad? Kunnen we minder of andere onderscheidingen maken?

Dagvoorzitter en moderator – Dat Spreekt!
Het eerste deel van het symposium gaat over de vraag welke mensen mee tellen in zorg en samenleving, hoe ongelijkheid wordt gemaakt, en hoe scheidslijnen zachter kunnen worden.

Dom, dik en duur.
Compassie en stigmatisering in preventie

Verwarde personen en rigide zorgsystemen

Gezondheid in lage inkomensbuurten: interventies, initiatieven of onderhoud?

Hoe zorgt een stad?
Het tweede deel gaat over de vraag welke organismen meetellen bij het denken over een gezonde en zorgzame maatschappij. De aarde wordt immers niet alleen bevolkt door mensen, maar ook door bomen, bijen, rivieren, virussen en bacteriën, en die stoppen niet bij de grens.

Eén gezonde stad. Wat als mensen, bomen, rivieren, virussen en bacteriën er allemaal toe doen?

Pubquiz ‘Mensen en Microben’
In het derde deel bespreken we de vraag welke kennis eigenlijk telt. Welke kennis wordt als goede kennis beschouwd, welke of wiens/wier kennis wordt uitgesloten of gemarginaliseerd?

Welke kennis telt?

Uitgesloten van zorg?
De keuken als laboratorium

Ziek van Nederland
Over afhakers in de publieke gezondheidzorg

De filosofie en zorg van Klasien Horstman